در اسباب كنى علت در احتباس و استفراغ اقوى باشد و اگر هريك از احتباس و استفراغ بر وجهى كه مىبايد نباشد مورث امراض كثيره است و تحقيق اين سخن موقوف بر رجوع بر قوانين علاج است فارجع اليها حتى يتفق « 1 » اليك . [ 59 ] مقاله در بيان موجبات استحمام و در تعريف حمام صاحب موجز رحمه اللّه چنين گفته كه خير الحمام قديم النباء واسع الفضاء عذب الماء معتدل الهواء و هريك ازين قيود را فوائد است قديم النباء بسبب آنكه هرچند ديرينه است بخارات رديه كه از اهل و ساروج حاصل مىشود ازو منتقى شده است و سعت فضا بسبب آنكه اگر ضيّق باشد هواى او سريع التعفن و شديد الحرارت است و شيرين سبب آنكه اگر شور باشد متضرر ازو شخص مىشود چه آب شور به چشم و گوش درمىآيد و مضرات بدنى ديگر نيز بسيار است و معتدل الهوا را بيان فائده حاجت نيست چه از سرد بغايت منافع حمام مرتفع است و از گرم بغايت نيز منافع مرتفع است الّا امراض مواد بغايت بارد را مفيد است و حمام مشتمل بر سه مرتبه از خانه است مرتبه اول مبرد و مرطب است و مرتبه دوم مسخن و مرطب است و مرتبه سوم مسخن و مجفف است و مراد بثالث گرم‌خانه است و بدوم ميان سر او بادل « 2 » و يا سوخانه و ببايد دانست كه حمام را تاثير در بدن و تاثيرات بعضى بالعرض است مثل تبريد هواى او بواسطه تحليلش روح و حرارت غريزى و تجفيفش بدن را زيرا كه كلّ شئ جاوز حدّه جانش ضده مقرر داشته‌اند چه تحليل اگر بغايت و نهايت انجامد تبريد حاصل مىشود

--> ( 1 ) ن - تيقن ذلك ( 2 ) ن - به اول